Kierujesz rozwojem firmy WasteTrade w Macedonii Północnej i na całym Półwyspie Bałkańskim. Czy mógłbyś na początek opowiedzieć nam o swojej karierze i o tym, jak zacząłeś działać w branży recyklingu lub surowców?

Moje wykształcenie dotyczy prawa, ale nie mam ani jednego dnia formalnego doświadczenia zawodowego w tej branży. Podczas studiów zacząłem pracować na różnych stanowiskach związanych ze sprzedażą, aby utrzymać się i opłacić naukę, i uzależniłem się od adrenaliny związanej z tą pracą, co uświadomiło mi, że to właśnie moje powołanie.

Do branży recyklingowej trafiłem zupełnie przypadkowo, kiedy szukałem nowej pracy w moim rodzinnym mieście Kumanovo, a pierwszą odpowiednią ofertą było stanowisko faktycznego dyrektora generalnego w firmie zajmującej się recyklingiem. Podczas pracy w tej firmie zakochałem się w tej branży i niezliczonych możliwościach, jakie oferuje. Wciąż jestem uważany za nowicjusza w tej branży, ale zawsze staram się nie obiecywać zbyt wiele, a dostarczać więcej niż oczekiwano.

Prowadzisz działalność w regionie, w którym występują zarówno rynki unijne, jak i pozaunijne. Jakie są Twoje doświadczenia związane z prowadzeniem działalności w tych środowiskach i czego się z nich nauczyłeś?

Jeśli jedziesz samochodem przez 3 godziny po bardziej znanych krajach, niewiele się zmieni. Na Bałkanach, jadąc przez 3 godziny, natkniesz się na 2 strefy czasowe, 3 religie, 3 alfabety i 10 dialektów, które uważają się za odrębne języki.

Dla kogoś spoza tego regionu jest to bardzo przytłaczające, ale dla nas stanowi istotną część codziennego życia. Kraje UE, takie jak Bułgaria, Grecja i Chorwacja, nadal muszą przestrzegać prawa UE, ale w głębi serca są one w pełni bałkańskie. Z biegiem czasu nauczyłem się stosować różne podejścia i rozumieć różnicę między tym, co nasi partnerzy chcą usłyszeć, a tym, co faktycznie da się zrobić.

Co przyciągnęło Pana do firmy WasteTrade i dlaczego uznał Pan, że to właściwy krok na tym etapie Pana kariery?

Po raz pierwszy usłyszałem oWasteTradekiedy uczestniczyłem w konferencji PRSE 2025 w Amsterdamie i spotkałem Adama oraz Rasheeda, którzy wywarli na mnie bardzo pozytywne pierwsze wrażenie zarówno co do firmy, jak i ogólnych zasad, które wyznaje WasteTrade.

Po pewnym czasie nowe przepisy dotyczące branży recyklingowej wpłynęły na sytuację w Macedonii; ze względu na słabą kondycję gospodarczą tego kraju oraz fakt, że nie jest on członkiem UE, stało się jasne, że moja obecna praca nie potrwa zbyt długo. Pozytywne wrażenia, jakie wywarła na mnie firma WasteTrade, oraz rozważania na temat tego, jakie możliwości mogłyby się pojawić, gdyby moja firma zajmowała się handlem, doprowadziły mnie do wniosku, że handel oferuje 100 razy więcej możliwości niż produkcja, dlatego złożyłem podanie o pracę w WasteTrade.

Jakie były Pana/Pani pierwsze wrażenia na temat firmy od momentu dołączenia do niej oraz jak firma podchodzi do prowadzenia działalności handlowej i nawiązywania relacji na nowych rynkach?

Na początku cała ta technologia i liczne etapy niezbędne do uruchomienia projektu wydawały mi się przytłaczające. Z czasem zrozumiałem jednak, że WasteTrade stosuje podejście, w którym zalety nowych technologii w połączeniu z tradycyjnym podejściem opartym na osobistej komunikacji dają nam doskonałą okazję, by wyróżnić się na tle konkurencji.

Podczas gdy wszyscy inni starają się być jak najgłośniejsi, WasteTrade idzie własną drogą, by się wyróżnić – i jak dotąd to się sprawdza.

Bałkany to region bardzo rozdrobniony, charakteryzujący się różnicami w zakresie regulacji prawnych, infrastruktury i kultury biznesowej. Jak opisałby Pan obecną sytuację na tamtejszym rynku recyklingu i surowców wtórnych?

Gdybyśmy rozpoczęli tę dyskusję, mogłaby trwać całe dni, a i tak miałbym wrażenie, że nic nie powiedziałem. Kultura biznesowa jest mniej więcej taka sama od Grecji przez Kosowo po Słowenię, gdzie preferuje się tradycyjne podejście do budowania zaufania, a wszyscy lubią, gdy sprawy toczą się szybko.

W krajach UE wszędzie obowiązują te same przepisy. W przypadku Albanii i Bośni przepisy mogą być surowe, ale nie aż tak bardzo; Macedonia i Serbia mają bardzo rygorystyczne przepisy, a Kosowo to temat sam w sobie. W regionie tym bardzo powszechna jest zbiórka odpadów, a ceny za tę usługę są bardzo wysokie, co sprawia, że materiały z recyklingu są również bardzo drogie – daje nam to doskonałą okazję do podważenia obecnych norm i sprawienia, by WasteTrade stało się głównym dostawcą dla wielu firm.

W tej chwili w Albanii, Serbii i Bułgarii powstaje wiele nowych firm, które skontaktowały się z WasteTrade, aby firma ta została ich dostawcą już na początkowym etapie działalności.

Jakie są największe praktyczne wyzwania, z jakimi borykacie się przy transgranicznym transporcie materiałów w waszym regionie?

Większość firm zajmuje się obrotem materiałami wyłącznie na rynku krajowym. Trudności pojawiają się, gdy do transportu materiałów potrzebne są zezwolenia od określonych organów rządowych. Proces ten niestety trwa długo, a zanim otrzyma się odpowiedź od władz, sytuacja rynkowa zmienia się wielokrotnie. Umowy, które były już przygotowane, niestety często przestają mieć sens. Jednocześnie dochodzi do tego brak doświadczenia dostawców oraz trudności związane z procedurami celnymi, wynikające z faktu, że przez cały czas prowadzą oni sprzedaż wyłącznie na rynku krajowym.

Mają Państwo wgląd w sytuację na rynkach takich jak Grecja, Bułgaria i Macedonia Północna. Gdzie obecnie obserwują Państwo największy popyt i na jakie materiały?

Obecnie największe zapotrzebowanie na wióry PET występuje w Grecji i Bułgarii, ponieważ lokalne dostawy są bardzo drogie i w ogóle nie nadają się do wykorzystania. Bułgaria ma jednocześnie (cytuję)„monopol”w sprawie odpadów w regionie, gdzie ten, kto zaoferuje najwyższą cenę, zgarnia wszystko

W rezultacie wiele firm boryka się z problemem niedoboru surowców. Większość z nich to niewielkie przedsiębiorstwa zajmujące się paletyzacją, których siła nabywcza jest mniejsza niż w przypadku największych firm. Macedonia jest niestety bardzo małym krajem, a sektor recyklingu przeżywa kryzys – jednak system zbiórki odpadów stale się poprawia.

Na niektórych z tych rynków relacje i zaufanie nadal opierają się na bardzo tradycyjnych zasadach. Jak duże znaczenie ma to przy budowaniu sieci handlowej i jak firma WasteTrade wpisuje się w ten kontekst?

Pierwszym z nich jest umiejętność posługiwania się językiem ojczystym w kraju, w którym się znajdujesz. Wystarczy proste „Здраво” („Cześć”) natychmiast zmienia sposób, w jaki postrzegają Ciebie i firmę WasteTrade. Jeśli do tych samych firm zwróci się ktoś z Zachodu, pojawiają się pewne obawy co do zaufania. Gdy jednak uznają przedstawiciela za jednego z nich, łatwiej jest zbudować zaufanie.

Nie oznacza to jednak, że nie musisz się o to starać; nadal będziesz musiał udowodnić im, że twój „nowoczesny” sposób prowadzenia działalności to przyszłość. Wciąż pojawiają się negatywne opinie, ale gdy tylko kilka osób podzieli twoje poglądy, reszta dołączy do ciebie jak kostki domina. WasteTrade, zwłaszcza dla mniejszych firm, jest jedyną drogą do uzyskania dostępu do materiałów, których nie mogłyby zdobyć samodzielnie.

Jak Pan/Pani ocenia, gdzie w Państwa regionie pojawią się największe możliwości dla firmy WasteTrade w ciągu najbliższych 12–24 miesięcy?

W obecnej sytuacji rynkowej nawiązanie dobrych relacji z nowymi firmami to dla WasteTrade najlepszy sposób na ugruntowanie swojej pozycji w regionie. W regionie tym bardzo ważną rolę odgrywa marketing szeptany, a pozytywne doświadczenia z jedną firmą przyciągną kolejną – znów jak w efekcie domina.

Należy pamiętać, że działa to również w drugą stronę.

Poza tym silni gracze stopniowo zgadzają się na podjęcie współpracy z WasteTrade. Tutaj wszystko działa w ten sposób, że najpierw wszyscy proszą o okres próbny, a potem, jeśli wszystko się sprawdzi, firmy chcą mieć gwarancję, że przez najbliższe kilka lat będą mogły liczyć na dostawy tego surowca. Wszystko sprowadza się do znalezienia odpowiedniego surowca i utrzymania zadowolenia klientów w miarę upływu czasu.

W miarę dalszego rozwoju firmy WasteTrade, w jaki sposób, Pana zdaniem, Bałkany przyczynią się do jej szerszego rozwoju międzynarodowego?

Bałkany to niewielki region o znacznie mniejszej sile nabywczej i niższym poziomie konsumpcji niż inne regiony, jednak tutejsze firmy są skłonne zapłacić znacznie więcej za surowce z wyżej wymienionych powodów – ograniczona podaż powoduje wzrost popytu. Dwa ładunki z marżą 100 euro za tonę miesięcznie są lepsze niż 10 ładunków z marżą 15 euro za tonę miesięcznie – jest to prawdą zarówno z matematycznego punktu widzenia, jak i dlatego, że powoduje to mniej bólów głowy.

Patrząc w przyszłość, na czym zamierzasz się skupić, jeśli chodzi o umacnianie pozycji WasteTrade na swoim terenie?

Nawiązanie kontaktów z odpowiednimi osobami w odpowiednich firmach, aby natychmiast przystąpić do działania.

Wystarczy, że zawrzemy kilka transakcji, a nowi klienci sami będą pytać o materiały, bez konieczności ich namawiania. Wszystko sprowadza się do cierpliwości i zrozumienia różnych kultur biznesowych.

Na koniec, jak lubisz spędzać czas poza pracą? Czy masz jakieś hobby lub zainteresowania, które pomagają ci się odprężyć?

Moim zdaniem sztuki walki, oldschoolowe gry fabularne (RPG) i miecze to wszystko, czego człowiek potrzebuje, żeby się odprężyć. Mam kolekcję kilku mieczy oraz własnoręcznie wykonanych łuków i kusz, z których umiem korzystać dzięki sztukom walki – to sprawia, że czuję się zrelaksowany i bezpieczny.

Skontaktuj się z nami

Można skontaktować się z Kristoferem pod adresem:kristofer@wastetrade.com